Nowe ogrzewanie nie wystarczy. Najpierw trzeba zatrzymać ciepło w domu

fot. Baumit

Wymiana starego kotła czy pieca na nowoczesne źródło ciepła to dla wielu właścicieli domów pierwszy krok do obniżenia rachunków. Eksperci firmy Baumit ostrzegają jednak przed powszechnym błędem: takie działanie nie przyniesie oczekiwanych oszczędności, jeśli budynek nie jest odpowiednio ocieplony. Zanim zainwestujemy w nowe ogrzewanie, warto najpierw zatrzymać uciekające ciepło – przez same ściany zewnętrzne możemy tracić blisko połowę energii.

Rosnące koszty ogrzewania sprawiają, że właściciele domów coraz częściej szukają sposobów na obniżenie rachunków. Jednym z najbardziej oczywistych rozwiązań jest wymiana starego źródła ciepła na nowoczesne urządzenie – np. pompę ciepła czy inne efektywne źródło dostosowane do potrzeb budynku. Problem w tym, że sama zmiana urządzenia grzewczego nie rozwiązuje problemu budynku, który szybko się wychładza.

Pułapka uciekającego ciepła

Nawet najbardziej zaawansowane technologicznie urządzenie grzewcze nie przyniesie oczekiwanych rezultatów, jeśli wyprodukowana energia natychmiast opuści budynek przez nieocieplone ściany, dach czy nieszczelne okna. W przypadku takich budynków przez same ściany zewnętrzne może uciekać nawet 40% ciepła. W efekcie nowo zainstalowane urządzenie musi pracować ze zwielokrotnioną mocą i zużywa więcej energii, niż byłoby to konieczne w odpowiednio zaizolowanym budynku.

Najpierw zatrzymać ciepło, potem je dostarczać

W praktyce termomodernizacja powinna być traktowana jako całość, a nie jako pojedyncza inwestycja w urządzenie grzewcze. Jej celem jest przede wszystkim zmniejszenie zapotrzebowania budynku na energię. Dopiero gdy ograniczymy straty, można właściwie dobrać źródło ciepła i parametry instalacji.

– Wymiana urządzenia grzewczego bez poprawy izolacyjności budynku może oznaczać, że zainwestujemy w nowoczesne urządzenie, ale nadal będziemy potrzebować dużo energii do utrzymania komfortowej temperatury. Można to porównać do ogrzewania domu z uchylonymi oknami – samo urządzenie może być bardzo efektywne, ale jeśli budynek nie potrafi zatrzymać ciepła, potencjał tej inwestycji nie zostanie w pełni wykorzystany – mówi Paweł Bigaj, Product Manager w firmie Baumit.

Jak duże znaczenie ma izolacja, pokazują wyniki testów w Baumit Viva Park z sezonu grzewczego 2015/2016. Przy utrzymaniu temperatury 21°C ocieplony dom, którego izolacja miała współczynnik U=0,15 W/m?K, potrzebował około 60% mniej energii niż identyczny budynek z cegły bez ocieplenia. Innymi słowy, nieocieplony dom zużywał na ogrzewanie nawet 2,5 razy więcej energii.

Ocieplenie domu to podstawa

Termomodernizację warto rozpocząć od diagnozy stanu budynku. Audyt energetyczny czy badanie termowizyjne pozwalają określić, gdzie powstają największe straty i jakie prace powinny zostać wykonane w pierwszej kolejności.

- Wielu właścicieli domów rozpoczyna modernizację od wymiany źródła ciepła, często ze względu na dostępne dofinansowanie. Warto jednak pamiętać, że największy efekt przynosi połączenie takiej inwestycji z termomodernizacją budynku. Ograniczenie strat ciepła pozwala w pełni wykorzystać potencjał nowoczesnych systemów grzewczych i realnie obniżyć koszty eksploatacji. – wyjaśnia ekspert.

Nie tylko niższe rachunki zimą

Dobrze wykonana izolacja przegród zewnętrznych ma znaczenie nie tylko zimą. Ogranicza ona wymianę ciepła między wnętrzem budynku a otoczeniem, poprawiając komfort mieszkańców również podczas letnich upałów.

Tegoroczne fale upałów po raz kolejny pokazały, jak dużym wyzwaniem może być utrzymanie komfortowej temperatury w budynkach. Eksperci wskazują, że wraz ze zmianami klimatu okresy wysokich temperatur mogą występować częściej i trwać dłużej. Dlatego coraz większego znaczenia nabiera także ochrona budynków przed przegrzewaniem.

Temu, jak ocieplenie wpływa na temperaturę wewnątrz budynków, również przyjrzeli się naukowcy z Baumit Viva Park. Prowadzone tam pomiary pokazują, że odpowiednio zaizolowany budynek może znacznie wolniej się nagrzewać. W jednym z testów, przy temperaturze zewnętrznej 32°C, w ocieplonym domu z betonową ścianą i ciemną elewacją temperatura wewnętrzna sięgnęła maksymalnie 26,9°C, podczas gdy w budynku bez ocieplenia odnotowano 41,6°C.

– Ocieplenie często kojarzymy wyłącznie z przygotowaniem domu do zimy. Tymczasem dobrze zaprojektowana przegroda pomaga stabilizować warunki wewnątrz budynku przez cały rok. Zimą zatrzymuje ciepło w budynku, zapobiegając jego wychłodzeniu, a latem ogranicza jego przenikanie do wnętrza, dzięki czemu pomieszczenia wolniej się nagrzewają – podkreśla Paweł Bigaj.

Dobry styropian czy wełna to za mało

Istotne znaczenie ma także sposób wykonania termomodernizacji. Na skuteczność ocieplenia wpływa nie jeden produkt, lecz cały system współpracujących ze sobą komponentów, takich jak m.in. materiał izolacyjny, zaprawa klejowa, warstwa zbrojąca, siatka oraz wyprawa tynkarska. Ich właściwy dobór i wykonanie wpływają zarówno na trwałość elewacji, jak i parametry całej przegrody. Dlatego przed rozpoczęciem prac warto ocenić stan podłoża, dobrać rozwiązanie do parametrów budynku i zadbać o prawidłowe wykonanie wszystkich warstw.

Wysokie koszty termomodernizacji? Sprawdź dostępne formy wsparcia

Kompleksowa modernizacja domu to inwestycja, która może wymagać znacznych nakładów finansowych. Dla wielu właścicieli budynków właśnie koszt jest jednym z głównych powodów odkładania decyzji o ociepleniu czy wymianie źródła ciepła. Warto jednak pamiętać, że części wydatków związanych z poprawą efektywności energetycznej domu nie trzeba pokrywać wyłącznie z własnych środków.

Jednym z najważniejszych mechanizmów wsparcia jest program „Czyste Powietrze”. Od jego uruchomienia w 2018 roku zawarto w jego ramach prawie milion umów, wypłacono blisko 22 mld zł dofinansowania i wymieniono ponad 603 tys. nieefektywnych źródeł ciepła. Dostępne są również inne instrumenty, w tym ulga termomodernizacyjna. 

Dlatego przed rozpoczęciem prac warto sprawdzić aktualne możliwości finansowania oraz zasady korzystania z poszczególnych form wsparcia. Dzięki nim koszt kompleksowej modernizacji może być częściowo pokryty ze środków publicznych lub zrekompensowany w formie ulgi podatkowej.

Ostatecznie najważniejsze pytanie przed modernizacją domu nie powinno brzmieć wyłącznie: „na jakie ogrzewanie wymienić stare źródło ciepła?”. Warto zacząć od pytania: „ile ciepła mój dom traci i co mogę zrobić, żeby je zatrzymać?”.