Branża farb i klejów w nowej rzeczywistości gospodarczej. Jakie trendy będą kształtować rynek?

Polska gospodarka rozwija się szybciej niż większość krajów UE, a inwestycje infrastrukturalne i modernizacja budynków tworzą nowe perspektywy dla branży farb i klejów. Jednocześnie producenci mierzą się z niepewnością geopolityczną, wysokimi kosztami energii i surowców oraz coraz silniejszą konkurencją z Chin. Jak te procesy będą kształtować rynek chemii budowlanej? Najważniejsze czynniki wpływające na funkcjonowanie branży zostały omówione podczas panelu eksperckiego TRENDFiK realizowanego przez Polski Związek Producentów Farb i Klejów.

Rynek budownictwa dwóch prędkości

Otoczenie makroekonomiczne w Polsce daje branży farb i klejów podstawy do umiarkowanego optymizmu. Jak wskazywał dr Piotr Arak, Główny Ekonomista VeloBank, który wystąpił podczas panelu TRENDFiK, polska gospodarka może w 2026 r. rozwijać się w tempie około 3,5%, podczas gdy wzrost gospodarczy w Unii Europejskiej może wynieść około 1%. Jednym z głównych motorów krajowej koniunktury są inwestycje – ich dynamika sięga około 10% r/r, czemu sprzyja m.in. napływ środków europejskich.

Z punktu widzenia producentów farb i klejów szczególnie istotna jest struktura aktywności budowlanej. Scenariusz przedstawiony podczas TRENDFiK zakłada, że produkcja budowlana może w 2026 r. wzrosnąć o 3-5% r/r, a wartość rynku osiągnąć około 400 mld zł. Prognozy dotyczące infrastruktury i energetyki wskazują na możliwy wzrost nakładów inwestycyjnych w latach 2026-2027 o około 8% rocznie. Impulsem są środki unijne z KPO, inwestycje w OZE i sieci energetyczne, transport oraz obronność.

Dla branży oznacza to rosnący potencjał segmentu B2B – specjalistycznych farb i powłok ochronnych, klejów, uszczelniaczy oraz innych materiałów technicznych wykorzystywanych w dużych inwestycjach.

Bardziej złożony obraz przedstawia budownictwo mieszkaniowe. Bieżący popyt pozostaje ograniczony m.in. przez ostrożność gospodarstw domowych i nadal relatywnie wysoki koszt finansowania, jednak dane wyprzedzające wskazują na możliwość poprawy koniunktury w kolejnych latach. Efekt większej aktywności inwestycyjnej będzie widoczny z opóźnieniem – przede wszystkim w postaci większej podaży nowych mieszkań w latach 2027-2028.

W krótszej perspektywie silniejszym motorem napędowym rynku pozostają duże projekty infrastrukturalne, które angażują znaczną część dostępnych mocy wykonawczych. Wraz z zakończeniem części tych inwestycji oraz dalszym spadkiem kosztu kredytu można jednak oczekiwać stopniowego przesuwania aktywności w stronę budownictwa mieszkaniowego, remontów i prac wykończeniowych. Dla producentów farb i klejów oznacza to, że obecny impuls płynący przede wszystkim z infrastruktury może być w kolejnych latach coraz mocniej uzupełniany przez popyt związany z mieszkaniami i ich wykończeniem.

Geopolityka wpływa na rachunek kosztów

Kolejnym kluczowym obszarem analizowanym w ramach TRENDFiK były koszty produkcji. Branża farb i klejów jest silnie uzależniona od rynku petrochemii, dlatego ceny ropy i gazu wpływają na koszty żywic, polimerów, rozpuszczalników i wielu innych komponentów.

W przypadku rozpuszczalników, m.in. acetonu i octanów, istotnym ryzykiem pozostaje sytuacja na Bliskim Wschodzie i jej potencjalne przełożenie na ropę oraz petrochemikalia.

Duże wyzwanie stanowią również ceny energii. Jak wskazywał dr Arak, gaz w Europie jest około dwukrotnie droższy niż w Stanach Zjednoczonych, co nadal obciąża konkurencyjność europejskiego przemysłu chemicznego.

Do tego dochodzą utrudnienia i koszty transportu. Po atakach Huti i zakłóceniach żeglugi na Morzu Czerwonym stawki kontenerowe  znacznie wzrosły. Sytuacja częściowo się normalizuje, jednak ryzyko kolejnych zakłóceń nie zniknęło. Dla producentów coraz ważniejsza jest więc nie tylko cena samego surowca, lecz również przewidywalność jego dostaw.

Chińska nadpodaż zwiększa presję konkurencyjną

Wyzwaniem, z którym musi mierzyć się branża farb i klejów jest także nadpodaż chińskiej produkcji. Dobry przykład stanowi tutaj dwutlenek tytanu (TiO₂), strategiczny pigment wykorzystywany w produkcji farb. Rosnące moce produkcyjne w Chinach i zwiększony eksport sprzyjają stabilizacji cen tego surowca, lecz równocześnie zwiększają presję na europejski przemysł. Zjawisko to nasila przekierowywanie chińskich nadwyżek z rynku amerykańskiego do Europy.

Powstaje więc paradoks: konkurencyjne cenowo surowce z Azji mogą krótkoterminowo obniżać koszty produkcji farb i klejów, ale w dłuższej perspektywie zwiększają zależność od importu i wywierają presję na lokalnych producentów. W takim otoczeniu coraz większego znaczenia nabierają dywersyfikacja dostaw i budowanie alternatywnych, regionalnych źródeł zaopatrzenia.

Infrastruktura i renowacje źródłem nowego popytu

Obok dużych inwestycji infrastrukturalnych jednym z najważniejszych długoterminowych źródeł popytu dla branży farb i klejów może być modernizacja istniejących budynków. Europejska fala renowacji zakłada modernizację około 35 mln budynków w UE do 2030 r. Z punktu widzenia sektora oznacza to potencjalny wzrost zapotrzebowania na systemy ociepleń ETICS, kleje montażowe, uszczelniacze oraz powłoki ochronne, dekoracyjne i rozwiązania poprawiające parametry energetyczne budynków.

To istotna zmiana także z perspektywy struktury rynku. Popyt na farby i kleje nie będzie zależał wyłącznie od liczby nowych mieszkań. Coraz większą rolę może odgrywać modernizacja istniejących zasobów budowlanych, wspierana przez politykę poprawy efektywności energetycznej.

Regulacje zmieniają warunki gry

Na warunki funkcjonowania branży w istotny sposób wpływają regulacje środowiskowe – m.in. wynikające z rozporządzenia REACH, wymagań dotyczących VOC, CBAM oraz raportowania ESG. Dla przedsiębiorstw oznaczają one dodatkowe koszty związane np. ze zmianą receptury produktów, niezbędną dokumentacją czy kontrolą łańcucha dostaw. Jednocześnie te wymogi mogą również premiować producentów inwestujących w rozwiązania niskoemisyjne i produkty o lepszych właściwościach środowiskowych. Regulacje stają się więc kolejnym elementem konkurencji – obok ceny, jakości i parametrów technicznych produktu.

Kluczowe wnioski dla branży farb i klejów

Wnioski z panelu TRENDFiK wskazują, że perspektywy dla branży farb i klejów pozostają umiarkowanie optymistyczne, choć sytuacja poszczególnych segmentów rynku pozostaje zróżnicowana. Najsilniejszych impulsów popytowych można oczekiwać ze strony inwestycji infrastrukturalnych i energetycznych oraz renowacji istniejących budynków, podczas gdy odbudowa nowego budownictwa mieszkaniowego będzie prawdopodobnie przebiegać bardziej stopniowo.

Źródłem niepewności dla producentów farb i klejów pozostają koszty energii i surowców oraz ich transportu. Choć sytuacja jest tutaj obecnie bardziej stabilna niż w okresie największych zaburzeń, napięcia geopolityczne nadal mogą powodować gwałtowne zmiany cen i dostępności surowców. Dla branży oznacza to rosnące znaczenie odporności łańcuchów dostaw i ich dywersyfikacji.

Zmieniać się będzie również struktura popytu. Renowacja budynków, poprawa ich efektywności energetycznej oraz rosnące wymagania techniczne i środowiskowe mogą zwiększać znaczenie produktów o wyższej wartości dodanej, m.in. specjalistycznych klejów i uszczelniaczy, systemów ETICS, powłok funkcjonalnych czy rozwiązań low-VOC.

Rosnąca konkurencja z Chin sprawia dodatkowo, że europejskim producentom coraz trudniej będzie budować przewagę opartą wyłącznie na cenie. Większego znaczenia będą nabierać jakość i innowacyjność produktów, bezpieczeństwo dostaw oraz zdolność do spełniania europejskich wymagań technicznych i środowiskowych.

W efekcie o pozycji przedsiębiorstw na rynku w kolejnych latach będzie decydować przede wszystkim umiejętność dostosowania się do zmieniającej się struktury popytu i funkcjonowania w mniej przewidywalnym otoczeniu kosztowym.