UE stawia na elektryfikację. PORT PC: Polska potrzebuje krajowego planu elektryfikacji gospodarki

Polska pozostaje dziś na poziomie około 17 proc., a KPEiK przewiduje wzrost jedynie do około 20 proc. w 2030 r. i 26 proc. w 2040 r.

To oznacza utrwalanie dystansu wobec UE i najbardziej konkurencyjnych gospodarek świata. PORT PC apeluje więc o przygotowanie krajowego planu elektryfikacji z celem co najmniej 35 proc. w 2035 r. oraz dalszą trajektorią umożliwiającą zbliżenie Polski do poziomu unijnego w 2040 r.

To nie jest wyłącznie element polityki klimatycznej. Elektryfikacja zwiększa efektywność gospodarki, ogranicza zależność od importowanych paliw i zmniejsza podatność firm oraz gospodarstw domowych na wahania cen ropy i gazu. Dla Polski to także szansa na rozwój krajowych łańcuchów wartości: produkcji urządzeń, usług instalacyjnych, cyfrowych systemów zarządzania energią oraz infrastruktury sieciowej.

Najważniejsze rekomendacje PORT PC:
• wpisać do KPEiK i polityki energetycznej państwa cel co najmniej 35 proc. udziału energii elektrycznej w 2035 r. wraz z dalszą trajektorią umożliwiającą zbliżenie Polski do unijnego poziomu 46 proc. w 2040 r.;
• ustanowić cele sektorowe dla budynków, transportu, przemysłu, ciepłownictwa, magazynowania energii i elastycznego popytu;
• przeprowadzić pilny, sektorowy przegląd barier elektryfikacji, koordynowany przez rząd i prowadzony z udziałem organizacji branżowych, przedsiębiorstw, operatorów sieci oraz instytucji finansowych, a następnie przygotować konkretne propozycje ich usunięcia;
• powołać pełnomocnika rządu ds. elektryfikacji gospodarki oraz wspierający go zespół międzyresortowy.

Co oznacza unijny plan

Plan działania UE obejmuje elektryfikację budynków, transportu i przemysłu, rozwój sieci i magazynów energii oraz usuwanie barier cenowych, podatkowych i administracyjnych. Komisja Europejska wskazuje zwłaszcza na zbyt dużą różnicę między ceną energii elektrycznej i gazu, długi czas przyłączania do sieci oraz niewystarczające bodźce do wdrażania pomp ciepła, samochodów elektrycznych, magazynów energii i innych nowoczesnych oraz efektywnych technologii.

Skala potencjalnych korzyści jest znacząca. Według Komisji Europejskiej osiągnięcie orientacyjnego celu 46 proc. mogłoby obniżyć w 2040 r. unijny rachunek za import paliw kopalnych nawet o 260 mld euro rocznie. Elektryfikacja ma więc wzmacniać jednocześnie konkurencyjność, bezpieczeństwo energetyczne i odporność gospodarczą Europy.

Ogrzewanie i chłodzenie odpowiadają za około połowę końcowego zużycia energii w Unii Europejskiej, dlatego stanowią jeden z kluczowych obszarów elektryfikacji. Pokazuje to rolę pomp ciepła w planie elektryfikacji. Ich rozwój zależy jednak od całego otoczenia systemowego: relacji cen energii, jakości programów wsparcia, dostępności sieci, taryf oraz możliwości elastycznego sterowania zużyciem. Dlatego powodzenie elektryfikacji ogrzewania i chłodzenia wymaga skoordynowanej polityki obejmującej całą gospodarkę. Jest to tym bardziej istotne, że polskie ogrzewnictwo nadal wymaga głębokiej modernizacji – w domach wciąż działa około 2,5 mln pozaklasowych kotłów na paliwa stałe, tzw. kopciuchów.

Polska pozostaje poniżej europejskiego poziomu elektryfikacji

Udział energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii wynosi obecnie w Polsce około 17 proc., wobec około 23 proc. w Unii Europejskiej. KPEiK zakłada wzrost do blisko 20 proc. w 2030 r. i zaledwie do 26 proc. w 2040 r. Tymczasem KE chce podwoić obecną średnią unijną, osiągając 46 proc. w 2040 r. Oznacza to, że dopiero w połowie następnej dekady Polska osiągnęłaby poziom, na którym średnio znajduje się dziś Unia Europejska.

Równolegle prezydencja COP31 zaproponowała wstępny globalny cel zwiększenia udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii do 35 proc. w 2035 r. Unijny plan wyznacza punkt odniesienia 32 proc. w 2030 r. i orientacyjny cel 46 proc. w 2040 r. Polska trajektoria przedstawiona w KPEiK pozostaje wyraźnie poniżej obu tych kierunków.

– Polska nie może być biernym obserwatorem unijnych i globalnych zmian. Startujemy z poziomu wyraźnie niższego niż średnia UE, dlatego potrzebujemy własnego, ambitnego planu dojścia do minimum 35 proc. udziału energii elektrycznej w 2035 r. oraz wyraźnego przyspieszenia elektryfikacji w kolejnych latach. Bez jasnego celu i dalszej trajektorii dystans do najbardziej konkurencyjnych gospodarek będzie się tylko powiększał – podkreśla Paweł Lachman, prezes PORT PC.



Wykres 1. Poziom elektryfikacji Polski według KPEiK na tle planu UE i postulatu PORT PC. Źródła: Komisja Europejska, KPEiK, opracowanie PORT PC. Wartość 39 proc. dla UE w 2035 r. jest liniową interpolacją między punktem odniesienia na 2030 r. a orientacyjnym celem na 2040 r.

Elektryfikacja zwiększa efektywność i konkurencyjność

Elektryfikacja nie polega na prostym zastępowaniu paliw taką samą ilością energii elektrycznej. Nowoczesne technologie radykalnie zwiększają efektywność: pompa ciepła dostarcza typowo 3–5 jednostek ciepła z każdej jednostki zużytej energii elektrycznej, a samochód elektryczny wykorzystuje energię kilkukrotnie efektywniej niż pojazd spalinowy. Wraz z rozwojem niskoemisyjnej produkcji energii elektrycznej prowadzi to do spadku zapotrzebowania na energię pierwotną i importowane paliwa kopalne, a tym samym zwiększa odporność gospodarek na globalne szoki paliwowe.

Korzyści te dostrzega biznes. Badanie „Powering UP: Business perspectives on electrification”, obejmujące 1994 firmy z 18 krajów, głównie należących do grupy G20, wykazało, że 91 proc. respondentów oczekuje poprawy bezpieczeństwa energetycznego, a 88 proc. – wzrostu konkurencyjności. W Polsce 83 proc. liderów biznesu planuje elektryfikację działalności przed 2035 r., 74 proc. uważa, że rząd działa zbyt wolno, a 55 proc. musiało opóźnić lub odłożyć projekt elektryfikacji z powodu barier rynkowych.

Polskie przedsiębiorstwa dostrzegają potencjał elektryfikacji, lecz jej tempo ograniczają bariery regulacyjne, cenowe, infrastrukturalne i finansowe. Aktywna polityka państwa powinna usuwać te przeszkody, ograniczać ryzyko inwestycyjne oraz zapewniać przewidywalne warunki elektryfikacji firm i gospodarstw domowych.
Pierwszym krokiem powinien być pilny, koordynowany przez rząd przegląd barier elektryfikacji w poszczególnych sektorach. Organizacje branżowe i przedsiębiorstwa powinny wskazać konkretne przepisy, mechanizmy cenowe, ograniczenia sieciowe i problemy finansowe, które wstrzymują inwestycje, oraz przedstawić propozycje ich rozwiązania. Bez takiej diagnozy nie będzie możliwe stworzenie skutecznych narzędzi przyspieszających elektryfikację gospodarki.

Potrzebny jest krajowy cel elektryfikacji

PORT PC postuluje wprowadzenie wskaźnika elektryfikacji do KPEiK oraz przyszłej polityki energetycznej państwa. Powinny mu towarzyszyć cele sektorowe dla ogrzewania i chłodzenia budynków, transportu, przemysłu, ciepłownictwa systemowego, wykorzystania ciepła odpadowego, magazynowania energii i elastycznego zarządzania popytem.

Sam wzrost produkcji energii elektrycznej z OZE i przyszłej energetyki jądrowej nie wystarczy. Równolegle trzeba tworzyć warunki do efektywnego wykorzystania czystej energii elektrycznej w sektorach, które obecnie opierają się na bezpośrednim spalaniu paliw.

– Polska polityka energetyczna wciąż koncentruje się głównie na tym, z czego będziemy produkować energię elektryczną. Zbyt mało uwagi poświęca temu, gdzie i w jaki sposób będziemy ją efektywnie wykorzystywać. Bez pomp ciepła, samochodów elektrycznych, elektryfikacji przemysłu, magazynowania energii i elastycznego popytu nie wykorzystamy w pełni potencjału OZE i energetyki jądrowej – ocenia Paweł Lachman.

Koordynacja elektryfikacji na poziomie rządu

Elektryfikacja obejmuje kompetencje resortów odpowiedzialnych m.in. za skarb państwa, energię, klimat, przemysł, budownictwo, transport, finanse i fundusze europejskie. Bez silnej koordynacji istnieje ryzyko, że regulacje, taryfy, programy wsparcia i inwestycje sieciowe będą wdrażane w różnym tempie, a niekiedy będą się wzajemnie blokować.

PORT PC apeluje o powołanie pełnomocnika rządu ds. elektryfikacji gospodarki oraz wspierającego go zespołu międzyresortowego. Ośrodek ten powinien odpowiadać za przygotowanie krajowego planu, uzgodnienie celów sektorowych, politykę podatkową i taryfową oraz synchronizację rozwoju sieci z rosnącym zapotrzebowaniem na energię elektryczną.

– Elektryfikacja nie jest zadaniem jednego departamentu ani jednego ministerstwa. Dotyczy całego modelu funkcjonowania gospodarki. Polska potrzebuje ośrodka odpowiedzialnego za koordynację tego procesu i rozliczanego z osiągania konkretnych, mierzalnych wskaźników – podkreśla Paweł Lachman.

Od planu UE do polskiego planu elektryfikacji

Plan działania UE powinien stać się impulsem do przygotowania spójnego krajowego planu elektryfikacji. Jego podstawą musi być mierzalny cel elektryfikacji wpisany do KPEiK i polityki energetycznej państwa. Plan powinien zapewniać relację cenową, która nie dyskryminuje energii elektrycznej względem paliw kopalnych, oraz stabilne systemy wsparcia oparte na jakości i rzeczywistej efektywności energetycznej. 

Równolegle potrzebny jest wyprzedzający rozwój sieci i rynku elastyczności oraz koordynacja polityki energetycznej, budynkowej, przemysłowej i transportowej. Tylko takie podejście pozwoli przełożyć rosnącą produkcję czystej energii na niższe zużycie paliw, większą konkurencyjność przedsiębiorstw, oszczędności gospodarstw domowych, bezpieczeństwo energetyczne i trwałe miejsca pracy w nowych technologiach.

– Plan Elektryfikacji UE może stać się dla Polski dużą szansą rozwojową: wzmocnić konkurencyjność polskiego przemysłu i tworzyć nowe miejsca pracy. Warunkiem jest potraktowanie go jako strategicznego projektu modernizacji gospodarki, a nie kolejnego unijnego obowiązku. Polska powinna aktywnie kształtować tę zmianę, zamiast być jej spóźnionym odbiorcą – podsumowuje Paweł Lachman.

Źródła: 
Komisja Europejska, „Electrification Action Plan”, COM(2026) 595 final, 17 lipca 2026 r.;
https://energy.ec.europa.eu/publications/communication-electrification-action-plan-com2026595_en
Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 r. z perspektywą do 2040 r., przyjęty przez Radę Ministrów 8 czerwca 2026 r.;
Powering UP: Business perspectives on electrification;
https://powering-up-business-poll.com/wp-content/uploads/2026/06/2026-PoweringUpBusiness_Global_Report_Final.pdf

---

Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła PORT PC działa na rzecz rozwoju wysokiej jakości systemów z pompami ciepła, elektryfikacji ogrzewania, poprawy efektywności energetycznej budynków oraz integracji odbiorców z nowoczesnym systemem energetycznym.
Więcej informacji: www.portpc.pl

 

PORT PC
press box